Grenzen stellen als HSP op je werk
Je werk is niet een straf, je collega’s zijn misschien best ok en op papier heb je eigenlijk
weinig te klagen. Toch merk je dat je steeds vaker denkt: is dit het nou?
Je bent minder enthousiast dan vroeger, de zondagavond voelt soms zwaarder en hoewel je je
werk nog prima doet, kost het je meer energie. Misschien kijk je af en toe naar vacatures, om
ze vervolgens weer weg te klikken. Want wat wil je dan wél? En is dat gevoel dat er iets niet
klopt genoeg om alles wat je hebt opgebouwd ter discussie te stellen?
Juist dat maakt vastzitten in je werk zo ingewikkeld. Er hoeft helemaal niets spectaculairs mis
te zijn. Misschien heb je een prima salaris, leuke collega’s, zekerheid en veel vrijheid. Toch
blijft er iets knagen. Soms ben jij simpelweg veranderd, terwijl je werk niet met je mee is
veranderd.
Dat betekent niet dat je morgen ontslag moet nemen. Het betekent wel dat je serieus mag
nemen wat je voelt.
Omgaan met veranderingen op het werk als HSP
Een reorganisatie, nieuwe leidinggevende, ander kantoor of zelfs een verandering in je dagelijkse planning kan als HSP meer impact hebben dan mensen om je heen misschien begrijpen.
Dat betekent niet automatisch dat je niet tegen verandering kunt.
Wat vaak lastig is, is de hoeveelheid nieuwe informatie die tegelijkertijd verwerkt moet worden. Hoe gaat het straks? Wat betekent dit voor mijn functie? Met wie ga ik samenwerken? Wat wordt er van mij verwacht? Wat verandert er in het team?
Als je brein informatie diep verwerkt, kan onzekerheid veel denkwerk opleveren. Waar een collega denkt we zien het wel, heb jij misschien al vijftien mogelijke scenario’s doorlopen.
Het helpt om onderscheid te maken tussen wat je weet, wat je denkt en wat je nog niet kunt weten. Vraag om duidelijkheid waar dat mogelijk is, maar accepteer ook dat sommige antwoorden er nog niet zijn.
En gun jezelf verwerkingstijd.
Je hoeft niet tijdens de presentatie van een reorganisatie al te weten wat je ervan vindt. Je mag informatie meenemen, laten landen en er later op terugkomen. Dat is geen traagheid. Het is de manier waarop jij informatie verwerkt.
Onzeker zijn in je werk als HSP
Hoogsensitiviteit en onzekerheid worden nogal eens met elkaar verbonden, terwijl het niet hetzelfde is. Je kunt heel sensitief én heel zelfverzekerd zijn.
Toch zie ik in mijn coaching regelmatig dat hoogsensitieve mensen aan zichzelf gaan twijfelen. Juist omdat ze zoveel signalen waarnemen.
Een leidinggevende reageert korter dan normaal en jij vraagt je af of je iets verkeerd hebt gedaan. Tijdens een vergadering wordt jouw voorstel niet meteen opgepakt en je denkt er ’s avonds nog over na. Een collega lijkt geïrriteerd en je voelt de neiging om uit te zoeken of dat misschien door jou komt.
Omdat je veel waarneemt, is er ook veel informatie om betekenis aan te geven.
Daarom kan het helpen jezelf af te vragen: wat weet ik daadwerkelijk en wat vul ik zelf in?
Je leidinggevende klonk kort. Dat weet je. Dat hij teleurgesteld is in jouw functioneren, is een interpretatie.
Dat verschil leren herkennen kan veel rust geven.
Ook feedback kan als HSP langer blijven hangen. Misschien heb je tien complimenten gekregen en één verbeterpunt, maar blijft juist dat ene punt rondzingen. Probeer feedback daarom bewust in verhouding te blijven zien. Een verbeterpunt zegt iets over een onderdeel van je werk, niet over jouw waarde als professional.
Moet je je werkgever vertellen dat je HSP bent?
Dit is een vraag die ik vaak krijg en er is geen antwoord dat voor iedereen klopt.
Je bent niet verplicht om op je werk te vertellen dat je hoogsensitief bent. En soms is het label HSP ook helemaal niet nodig om te kunnen bespreken wat je nodig hebt.
Je kunt bijvoorbeeld zeggen dat je beter geconcentreerd werkt wanneer je een deel van de dag ongestoord kunt werken. Dat je na een intensieve vergadering even tijd nodig hebt om informatie te verwerken. Of dat je graag vooraf stukken ontvangt zodat je je goed kunt voorbereiden.
Dat zijn concrete werkafspraken.
Soms kan het wél prettig zijn om te vertellen dat je hoogsensitief bent, bijvoorbeeld wanneer je een goede relatie hebt met je leidinggevende en het helpt om uit te leggen waarom bepaalde omstandigheden meer van je vragen.
Vraag jezelf vooral af: wat wil ik bereiken door het te vertellen?
Als het antwoord is dat je bepaalde werkomstandigheden wilt bespreken, kun je vervolgens kijken of het label HSP daarbij helpt of dat het effectiever is om rechtstreeks je behoefte te benoemen.
Je hoeft jezelf niet te verdedigen of te bewijzen dat hoogsensitiviteit bestaat om te mogen aangeven wat jou helpt om goed te functioneren.
Niet alles hoeft aangepast te worden
Daarbij vind ik het belangrijk dat HSP geen lijst wordt van dingen die je niet zou kunnen.
Je hoeft niet automatisch in een stille kamer te werken, mag best een leidinggevende functie hebben en kunt prima functioneren in een dynamische omgeving. De ene hoogsensitieve persoon krijgt energie van veel contact met mensen, terwijl een ander na drie afspraken achter elkaar leeg is.
Hoogsensitiviteit is een eigenschap, geen compleet persoonlijkheidsprofiel.
Het gaat er dus niet om een perfecte ‘HSP-baan’ te vinden. Het gaat erom dat je jezelf goed genoeg leert kennen om te weten onder welke omstandigheden jij tot je recht komt.
Misschien kun je prima veel prikkels verwerken als het werk betekenisvol voor je is. Misschien vind je een drukke werkdag heerlijk zolang je daarna ruimte hebt om te herstellen. Of misschien merk je juist dat een kantoortuin, voortdurende onderbrekingen en vijf dagen achter elkaar afspraken simpelweg te veel van je vragen.
Dat mag je serieus nemen.
Ook de kracht van hoogsensitiviteit
Wanneer mensen zoeken naar informatie over HSP en werk, gaat het vaak over overprikkeling, grenzen en stress. Begrijpelijk, want daar ontstaan meestal de problemen.
Maar daarmee vertellen we maar de helft van het verhaal.
Dezelfde gevoeligheid waardoor je veel prikkels binnenkrijgt, zorgt er vaak ook voor dat je details opmerkt die anderen missen. Je kunt subtiele veranderingen in sfeer waarnemen, goed luisteren en verschillende perspectieven meenemen voordat je een beslissing neemt.
Diepgang kan betekenen dat je niet altijd degene bent die als eerste antwoord geeft, maar wel degene die later met een doordachte observatie komt. Zorgvuldigheid kan soms doorschieten naar perfectionisme, maar is óók een kwaliteit. En het vermogen om anderen aan te voelen kan vermoeiend worden als je geen grenzen stelt, maar is tegelijkertijd enorm waardevol in functies waarin mensen, samenwerking en communicatie belangrijk zijn.
Het doel is dus niet om minder sensitief te worden.
Het gaat erom dat je leert omgaan met de kanten die je energie kosten én ruimte maakt voor de kwaliteiten die ermee samenhangen.
Wat heb jij nodig om goed te kunnen werken?
Als je hoogsensitief bent en merkt dat werk je veel energie kost, probeer dan niet meteen te concluderen dat je verkeerd werk doet.
Kijk eerst eens preciezer.
Welke momenten op een werkdag kosten je de meeste energie? Zijn dat de hoeveelheid prikkels, onverwachte veranderingen, conflicten, tijdsdruk, voortdurende onderbrekingen of misschien vooral je eigen neiging om alles heel goed te willen doen?
En kijk ook naar de andere kant. Wanneer kom je juist tot je recht? Bij welke werkzaamheden vergeet je de tijd? Wanneer wordt je sensitiviteit een kwaliteit in plaats van iets waar je last van hebt?
Daar zit vaak veel informatie over wat jij nodig hebt.
Soms kun je met relatief kleine aanpassingen al veel veranderen. Duidelijkere grenzen, minder afspraken achter elkaar, tijd om geconcentreerd te werken of een gesprek met je leidinggevende. Soms ontdek je tijdens dat onderzoek dat de werkomgeving structureel niet meer bij je past.
Ook dan hoef je niet meteen te weten wat het alternatief is.
Je mag eerst onderzoeken.
Werken op een manier die bij jou past
Hoogsensitiviteit hoeft op het werk geen probleem te zijn dat opgelost moet worden. Maar het vraagt wel dat je jezelf serieus neemt.
Niet iedere prikkel hoeft vermeden te worden. Niet iedere grens hoeft harder. En je hoeft ook niet in een compleet andere baan omdat je HSP bent.
Wel mag je leren herkennen wat jij nodig hebt om goed te functioneren, waar jouw grenzen liggen en welke kwaliteiten juist tot hun recht komen wanneer er voldoende ruimte is.
In mijn coaching kijk ik daarom niet alleen naar wat kun je aan?, maar veel liever naar: onder welke omstandigheden kom jij het beste tot je recht?
Dat geeft een heel ander vertrekpunt.
Niet jezelf passend proberen te maken voor je werk, maar onderzoeken hoe werk en jij beter bij elkaar kunnen passen.
Van moeten naar willen.
